نقد و بررسی کتاب شیمی 3 وآزمایشگاه

بسمه تعالی

 

باتوجه به اینکه کتاب های درسی در آموزش و پرورش  در کشور ما نقش کلیدی دارند ، لذا وجود غلط های چاپی و نارسا بودن مفاهیم موجود در آنها باعث ایجاد مشکلات زیادی هم برای دانش آموزان و هم برای دبیران شده است بطوری که بیشتر وقت ماهانه همکاران صرف بحث در این موارد می گردد ویا حتی دانش آموزان در امتحانات برخی از مطالب غلط موجود در کتاب ها را ملاک جواب خود قرار می دهند، به همین دلیل دفتر راهبری درس شیمی تصمیم گرفت تا باهمکاری استان ها این گونه غلط های چاپی و مطالب نارسا را استخراج کرده و به اطلاع همکاران عزیز در سراسر کشور برساند.  

 

شیمی 3

 

-         روش موازنه معادلات شيميايي كاملتر شود و از روش ضريب x  نيز استفاده شود

-         بين كتاب هاي شيمي 2 و 3 در خصوص حفظ نكردن جدول يون هاي چند اتمي هماهنگي وجود ندارد.

-         حاشيه ها در متن گنجانده شود براي نمونه صفحات 41 ، 35 و 54

-         آموزش محلول سازي كاملتر مطرح گردد.

-   مقايسه  نقطه جوش و انجماد با غلظت متفاوت شفاف نيست رابطه ي عددي افزايش نقطه جوش و كاهش نقطه انجماد با افزايش غلظت مطرح شود.

-         آنتالپي و تغيير انرژي دروني شفاف تر و همراه با سئوالات بيشتري طرح شود.

-         از محاسبه درصد خلوص مسئله اي در كتاب مطرح نشده بهتر است چنين  مسايلي مطرح گردد.

-   صفحه 50 ممكن است ميزان تغيير آنتالپي با تغيير انرژي دروني برابر  باشد  
 وقتي كه تغيير حجم مساوي صفر باشد.

-   با توجه به آمار بالاي تصادفات در ايران بهتر است در رابطه با كلاهك انفجاري و كيسه هاي هوا و ساختمان آن توضيحات بيشتري در كتاب آورده شود (در قسمت بيشتر بدايند)

-   بازده ي غلط املايي دارد و در رابطه آن به جاي بازده ي عملي، مقدار  عملي و به جاي بازده ي نظري مقدار نظري نوشته شود زيرا بازده يكا ندارد ولي مقدار  يكا دارد 

       مقدار عملی

100 ×  -----------------  =  بازده درصدی واکنش                       

         مقدار نظری

 

- صفحه ی 40 در حاشیه ی کتاب :  حرکات ارتعاشی کاملتر شود ، یعنی تمام حرکات کششی متقارن و نامتقارن و حرکات خمشی برای مولکول آب رسم شود. 

- فکر کنید صفحه ی 45 : مثال دیگ زودپز ابهام دارد و بهتر است از مثال دیگر استفاده شود .

- فکر کنید صفحه ی 56 بهتر است بعد از جدول 3 نوشته شود .

- صفحه ی 63  فکر کنید 3 در واکنش کلی درست A + 2Bà D  می باشد .

- صفحه ی 59 پاراگراف آخر خط 7 این پاراگراف کلمه ی پمپ به بمب اصلاح گردد.

- صفحه ی 74 و 73 مثال های محاسبه ی مقدار عددی G Δ   از روی کمیتهای      H Δ   و SΔ T  نیامده است .در صورتیکه یکی از عوامل H Δ   و SΔ مساعد ودیگری نامساعد باشدباید مقدار عددی آنها داداه شود.مانند تمرین ت صفحه 74

- جداول فصل2 نسبتا خوب مطرح شده اما تصاویر آموزشی متناسب با مطالب درسی ،به اندازه ی کافی نیامده است .

- افزودن انرژی آزاد گیبس برای تکمیل بحث به متن درس کار مفیدی بوده است.

- پرسشهای پایان فصل به اندازه ی کافی نمی باشد .

  - فصول مختلف این کتاب جمع بندی پایان بخش ندارند .

- در صفحه ی 48 رابطه ی  E = q + w Δ    بعد از واکنش سوختن پروپان آمده است و اینطور تداعی می شود که این رابطه فقط مربوط به همین واکنش است . پیشنهاد می شود که قانون اول ترمودینامیک با تیتر جداگانه آورده شود .

- در صفحه ی 51 سطر سوم  آمده است : بنابراین همواره میزان تغییر آنتالپی با تغییر انرژی درونی تفاوت داشته،کم تر یا بیشتر از آن است . این پرسش مطرح می شود که مقادیر H Δ  و E Δ نمی تواند برابر باشد .(اگر  n=0Δ باشد )

  H                                    Δ  = E Δ  n)RT       à    Δ E+ ( Δ V =  Δ E +P Δ =  H Δ

تعداد مولهای گازی واکنش دهنده ها -تعداد مولهای گازی محصولاتn= n2 – n1 =  Δ

برای واکنش های زیر که در چند صفحه ی جدا آمده است برای آنها H Δ را داده است پس در فشار ثابت واکنش انجام گرفته است :

CH₄(g) + 2O₂( g) ------à CO₂(g) + 2H₂O(g)                     صفحه ی 51

N₂H₄(g) + H₂(g) ----à 2NH₃(g)                                        صفحه ی 60

C(s) + O₂(g) ---à CO₂(g)                                                صفحه ی 55 و 61 

در تمام واکنشهای فوق  H   Δ  = E Δ   می باشد.

- در صفحه ی 67 برای معادلهKJ/mol 808- = H Δ آمده و برروی شکلKJ/mol 818- = H Δ داده شده است و بعد از محاسبه از طریق آنتالپی پیوندیKJ/mol 822- = H Δ بدست آمده است .

 

- بالای جدول متوسط آنتالپی پیوند  داده شده است . در صورتیکه در داخل جدول کلمه ی انرژی به جای آنتالپی آورده شده است .

- صفحه ی 61  هنگام نمایش H Δ یک واکنش برروی نمودار همواره سطح آنتالپی فرآورده ها و واکنش دهنده ها را با توجه به ضرائب استوکیومتری و حالت های آنها در نظر می گیریم . در نمودار صفحه ی 61 واکنش دهنده ها ی C و O₂ باید در بالاترین سطح آنتالپی قرار گیرند ( شیمی عمومی مورتیمر – چاپ ششم ، جلد اول- جداول صفحه ی 100 )

 

 

                                                                                      C(s) +1/2 O₂(g)           آنتالپی

                                                           

                                                    KJ  5/110 -  = H Δ              

                                                                                        CO + 1/2O₂

 

                                                       KJ  283 -  = H Δ              

                                                                                          CO₂(g)

-مطالب مربوط به تعيين گرماي واکنش با استفاده از گرماسنج ها چندان گويا نيست. به نظر ميرسد ارائه مثال عددي مي توانست در تفهيم مطالب به دانش آموزان کمک کند.

-   براي نوشتن معادلات نوشتاري و نمادي در كلاس توسط دانش اموز چون مطالب در سال دوم (فرمول نويسي) فراموش شده است بهتر است جدول آنيون و كاتيون هاي مهم توسط دبير تنظيم شود و يا در كتاب چاپ شود و يا مانند نظام قديمي آموزشي مطالب را ياد بگيرند و طريقه صحيح استفاده از جدول حل چند مثال به دانش آموز فهمانده شود .

-   در حل مسائل از ساده به دشوار  طرح شود و از مسائل تركيبي نيز استفاده شود تا دانش اموز قوه ابتكار و خلاقيت خود را تقويت كند براي مثال در يك مسئله درجه خلوص چگالي گاز ، حجم مولي غير STP و ... به صورت تركيبي داده شود.

-   از واژه هاي نامربوط استفاده نشود بعنوان مثال كاتاليزور يك واژه انگليسي است كه Or (ور) آن را برداشته و به جاي آن (گر) گذاشته شده است .

-         جدول آنتالپي هاي پيوندي بهتر است كامل و بيشتر شود .

-         براي مولاليته مثال و تمرين گفته نشده است

-         صفحه 98   فکرکنید3 نامفهوم است.جمله عوض شود.

-   صفحه 87 (فصل 3)  : تركيبات يوني به دو دسته محلول و نامحلول دسته بندي شده است در حاليكه از دسته كم محلول هيچ اشاره اي نشده است عدم اشاره به موضوع كم محلول ها سوالاتي در ذهن دانش آموزان ايجاد مي كند.

-   صفحه 88 (فصل 3) در بخش هم چون دانشمندان جدول انحلال پذيري سه نمونه گاز مطرح شده در حالي كه اشتباهاً به جاي كلر گاز H₂S دوبار تكرار شده است و مشخص نيست كه كدام يك از گازهاي H₂S با مقادير داده شده آن مربوط به گاز كلر مي باشد زيرا در بند (ب) مربوط به سوال 1 انحلال گاز Cl₂ را خواسته است (پایین گاز كلر است زيرا با آب واکنش میدهد )

-   صفحات 93 و 94  مبحث محلول هاي الكتروليت و غير الكتروليت ها به سه موضوع غير الكتروليت قوي و الكتروليت ضعيف اشاره شده است.

اولاً : مبحث الكتروليت هاي ضعيف به نوعي به تركيب هاي يوني كم محلول اطلاق مي شود در حالي كه در صفحه 87 هيچ اشاره اي به تركيبات يوني كم محلول اشاره نشده است .

ثانياً : براي تقسيم محلول هاي الكتروليت با مثال HF آن را توجيه و توضيح داده در حاليكه تركيبات يوني بسياري وجود دارند كه جزء الكتروليت هاي ضعيف هستند و از آنها هيچ نامي برده نشده است .

محلول هاي آمونياك – مس كلريد – نقره يدات و استرانسيم سولفات نمونه هايي از الكتروليت هاي ضعيف هستند.

-   صفحه  56 جدول 4 مقدار آنتالپي تبخير براي آب 1/41 است ولي در صفحه 57 در نمودار مقدار آنتالپي 7/40 نوشته شده است.

-   صفحه 58 در جدول مقادیر آنتالپی  پیوند برخی با شیمی 2 بخش  4 مغایرات دارد و در ضمن پیوند آنتالپی C-Cl در جدول وجود ندارد ولی در تمرین داده شده است .

-         صفحه 66 پاراگراف ما قبل آخر باید جواب 240 غلط است و باید 242 نوشته شود .

-   صفحه  66باتوجه به فرمول (  تشکیل پیوند DH +  شکستن پیوند DH = DH) علامت DH مربوط به تشکیل پیوند مثبت است ودانش آموز با فرمول آخر این صفحه به اشتباه می گیرد، پس در فرمول آخر این صفحه به جای شکستن پیوند ازکلمه واکنش دهنده وبه جای تشکیل پیوند از کلمه فراورده استفاده شود.

-   صفحه 6 موازنه واکنش ها به روش وارسی بهتر است جای گام سوم و گام چهارم باهم عوض شود زیرا در اغلب واکنش ها ابتدا تعداد هیدروژنها موازنه شده بعد اکسیژن ها موازنه می شود .

-         صفحه 9 خط دوم کلمه"  بسیار" واکنش پذیر اصلاح گردد

-         صفحه 9 خود را بیازمایید قسمت پ حالت فیزیکی R₄O₁₀ جامد ذکر شود .

-         صفحه 10 در واکنش تجزیه 2KNO₃®2KNO₂+O₂ حالت فیزیکی  KNO₂ جامد نوشته شود.

-   صفحه 12 پاراگراف دوم قسمت واکنش فلزهای قلیایی خاکی با آب عبارت بجز Be و Mg با آب سرد ذکر شود  بهتر است .

-   صفحه 16 خود را بیازمایید سوال 3 بین لیتر با تبدیل جرم به مول ارتباط چندانی وجود ندارد بهتر است این سوال در قسمت روابط حجمی استوکیومتری منتقل شود .

-   صفحه 22 نمونه حل شده جرم مولی AgCl برابر 144 گرم برمول در نظر گرفته شده است که صحیح آن 5/143 گرم بر مول می باشد .

-         صفحه  29 و 30 نمونه حل شده حجم محلول NaBr بهتر است به صورت زیر محاسبه شود :

-         صفحه 30 نمونه حل شده برای محاسبه حجم محلول HCl بهتر است به صورت بالا عمل شود .

-   صفحه 31 برای پیدا کردن واکنش دهنده ی محدود کننده و اضافی علاوه بر روش ذکر شده در کتاب روش ذیل پیشنهاد می شود .

الف) گام اول : تبدیل جرم  یا حجم یا مولاریته مواد واکنش دهنده به مول

ب) گام دوم : مول های به دست آمده از گام اول را بر ضرایب مولی استوکیومتری تقسیم کرده کمترین عدد به دست آمده واکنش دهنده ی محدود کننده و بیشترین عدد واکنش دهنده اضافی محسوب می شود  لازم به ذکر است این روش علاوه بر سادگی، در مورد بیش از 2 واکنش دهنده کاربرد آسان تری دارد.

- صفحه 39 عبارت  یک لوکوموتیو بخار با سوزاندن 14 گرم زغال سنگ
می تواند 2 تن بار را 1600 متر جابجا کند کمی اغراق آمیز است ،توضیح بیشتری لازم دارد.

-         صفحه 40 بهتر است برای گرما و دما تعریف شفاف تری ارائه شود .

-         صفحه 46 خودرا بیازمایید کلمه رنگ حذف شود.

- صفحه 48 بهتر است فرمول W  = -PDV ارائه شود.

صفحه 68 خود را بیازمایید در تمرین CH₄+3Cl₂®CHCl₃+3HCl

آنتالپی پیوند C-Cl در جدول آنتالپی صفحه 58 ارائه نشده است که بهتر است جدول کامل تری در پایان کتاب آورده شود .

صفحه 75 خط چهارم به جای وسایط نقلیه از واژه ی خودروها استفاده شود

صفحه 76 در انتهای صفحه به جای واژه ی فصل مشترک از مرز مشترک استقاده شود .

-صفحه 78 در جدول عبارت به هر نسبت  قابل امتزاج است عبارت به هر  نسبت در آب حل می شود تغییر یابد.

-صفحه 97 فکر کنید (2) کمی مبهم به نظر می رسد در صورت امکان آن هدف کاملاً شفاف بیان شود .

-صفحه 100 در جدول (3) اندازه ذرات بر حسب nm می باشد کامای بین n و m حذف شود .

 - صفحه 2 معادلات مربوط به تخریب لایه اوزون باید رادیکالی نوشته شود.

-         مفهوم تابع حالت در محدوده کتاب کافی نیست.

-          

با تشكر از همكاری عزیزان در استانهاي

مازندران -  خراسان شمالي - كرمان – يزد – لرستان- سمنان

پیش دانشگاهی

تعداد رديف ها در جدول هاي صفحات (5، 6،7) زياد مي باشد و وقت گذاشتن براي تكميل آنها در كلاس درس منجر به خستگي دانش آموزان مي گردد وآنها را از مفهوم اصلي سوال دور مي كند.

-   در صفحه (3) شكل 2 واكنش فرضي  B ® A و نمودار صفحه (4) واكنش فرضي B ® A ذكر شده است اما مشخص نگرديده است كه اين دو مطلب از هم جدا هستند يا به هم مرتبط مي باشند و اگر به هم ارتباط دارند اعداد روي نمودار صفحه 4 با شكل صفحه 3 هم خواني ندارد .واكنش فرضي  شكل 2 ، با شكل 3 مجزا از هم بوده و براي شكل 2 نمودار مقدار ماده و زمان خواسته شود.

-         در فكر كنيد 2 صفحه (9) بهتر است به جاي اين سوال از سوالات واضح تر و بهتر استفاده شود.

-   صفحه ی 10در بحث دما و تاثير آن بر سرعت واكنش ، استفاده از رابطه آرنيوس مي تواند ضمن بالا بردن سطح مطالب ، پاسخ خيلي از ابهامات و سوالات دانش آموزان را پاسخ دهد.

-   پيشنهاد مي شود مطالب حاشيه صفحه (10) در متن درس آورده شود و مطالبي پيرامون قانون سرعت وطرح مطالبي در خصوص واكنشهاي با مرتبه صفر ، يك و دو در كتاب گنجانده شود.

-   صفحه ی  10در بحث تئوري  برخورد (تاثير انرژي و دما ) روي سرعت واكنش بهتر است تابع توزيع انرژي جنبشي مولكول ها در دماهاي متفاوت ( فقط در حد نمودار ) آورده شود تا به فرايند ياد گيري عميق و موثر كمك كند .

-   صفحه ی 12مطالب ارائه شده در نظريه برخورد در سطح بسيار پايين بيان شده در دو بحث تعداد بر خوردها و جهت گيري ذره هاي بر خورد كننده ، اين مطلب بيشتر به چشم مي خورد.

-   صفحه ی 17پيشنهاد مي شود در بحث ساز و كار واكنش هاي شيميايي  ذره حد واسط معرفي شود و در خود را بيازماييد صفحه (18) به آن پرداخته شود.

-   در صفحه (18) مرحله تعيين كننده سرعت در حاشيه آمده است ، اما فكر كنيد همين مطلب رابه صورت سئوال داده است پس بهتر است مطالب حاشيه با توضيح بيشتر در متن كتاب آورده شود.

-   صفحه ی 19بهتر است در واكنش   نوع كاتاليزگر به كار برده شده از نظر همگن يا ناهمگن بودن مورد بررسي قرار گيرد.

-         پيشنهاد مي شود براي يادگيري بهتر دانش آموزان آزمايشهاي مناسب در متن كتاب گنجانده شود .

-   يكي از راههاي تثبيت يادگيري ، استفاده از پرسشهاي هدفمند است كه در فصل اول به ويژه در بحث عوامل موثر بر سرعت واكنش و نظريه برخورد  بسيار ناچيز مي باشد لذا پيشنهاد مي شود تعدادي پرسش در پايان فصل ‌آورده شود.

-   صفحه 2 شكل 1 هر دو مثالي كه زده شده از نوع واكنش هاي كند است كه بهتر است يكي از آنها از نوع واكنش هاي سريع باشد مي توان در اين قسمت مثال هاي بيشتري آورد تا دانش آموزان كاربردي بودن اين مفاهيم را در زندگي بيشتر لمس كنند.

-   صفحه 1  در تصوير اين صفحه كتاب به بيشتر به مباحث فيزيك مربوط است تا شيمي به جاي آن از يك واكنش شيميايي استفاده شود.

-   صفحه 3 در سطر چهارم كه « ... يا براي زدن بنزين يا دفع يك ايراد فني اندكي توقف داشته باشيد » چندان جالب نيست زيرا واكنش ها عموما با سرعت زياد شروع شده و كم كم سرعت آنها كم شده و تا در نهايت متوقف مي شود در يك واكنش هيچ گاه سرعت صفر نمي شود تا دوباره شروع به انجام واكنش كند لذا به جاي آن يك مثال بهتري مثلاً از گلوله كه در مسير افقي با يك سرعت اوليه حركت مي كند و رفته رفته سرعت آن كم شده تا در نهايت به صفر مي رسد استفاده شود ( البته منظور از سرعت زياد نسبت به لحظات پاياني واكنش است )

-   در صفحه 5 جدول پايين صفحه زمان اوليه (T1) و زمان ثانويه را به طور واضح مشخص نكرده است همچنين مشخص نشده كه در ستون آخر جدول هدف سرعت متوسط از 5 تا 600 ثانيه است يا شبيه ستون قبل از آن است كه در اين صورت لزومي براي نوشتن آن ستون نيست.

-   صفحه 9 مثال مطرح شده براي غلظت كه به صورت جدول ارائه شده بسيار مختصر و نامفهوم است يعني اگر هدف ارائه رابطه ي سرعت واكنش با غلظت و درجه واكنش است نياز به توضيحات و مثال بيشتري است در غير اين صورت اين مثال حذف شود و به جاي آن شبيه كتاب شيمي (3) سابق ارائه شود .

-   بعد از بيان مفهوم سرعت متوسط واكنش بايد تعدادي از يكاهاي معمول سرعت واكنش مانند (M.S^-1) ، (M.min^-1) و (M.h^-1) اشاره شود بهتر است.

-   صفحه 10 واكنش ... ® Mg+H2O چندان مثال جالب و گويايي نيست زيرا سرعت واكنش عناصر گروه دوم با آب خيلي كم است ( و در آزمايشگاه عناصر گروه دوم را با HCl انجام مي دهيم ، اگر Mg را در داخل آب گرم هم بيندازيم سرعت آن چنان زياد است كه براي دانش آموز اختلاف سرعت بطور واضح مطرح شود و بجاي آن بهتر است از مثال تجزيه هيدروژن پراكسيد يا مثال گوياتر استفاده مي شود)

-   صفحه 13 در حاشيه برخوردهاي a,b,c به هيچ وجه واضح نبوده و با حذف زمينه مشكي مي توان برخوردها را بهتر نشان داد.

-   صفحه ی 14در تعريف انرژي فعالسازي مقدار اين انرژي معمولاً براي تشكيل يك مول پيچيده فعال به كار مي رود و واحد آن نيز Kj.mol^-1 بيان مي شود .

-   صفحه 16 قسمت خود را بيازماييد اگر هدف بيان واكنش هاي گرمازا يا گرماگير است لزومي ندارد كه واكنشي مثال زده شود كه راديكالي باشد و اگر اين مثال به اين صورت مطرح شود حداقل در حاشيه كتاب توضيحي در مورد راديكال ها داده شود.

-   صفحه 19 قسمت خود را بيازماييد پرسش قسمت آ بي مورد است زيرا واكنش كلي در صورت سوال مطرح شده است ( در صورت مطرح شدن سوال واكنش كلي بايد از صورت سوال حذف شود)

-   صفحه ی 11در ضمن بحث نظريه هاي سينتيك شيميايي بايد قبل از عوامل موثر بر سرعت واكنش هاي شيميايي بيان شود تا با توجه به آن نظريه ها عوامل موثر را توضيح داد.

-   صفحه ی 8در مورد عوامل موثر بر سرعت واكنش بهتر بود موارد موثر بخصوص غلظت و دما بعد از نظريات سينتيكي مطرح شود .

-         صفحه 14 بهتر است بيشتر بدانيد جزو درس باشد و تدريس شود .

-   صفحه ی 24در كتاب مثالي براي تعادل فيزيكي آورده شده است بهتر است كه براي تعادل شيميايي علاوه بر مثالي كه در كتاب آورده شده است مثال هاي  ديگري از قبيل تجزيه سنگ آهك كه در حالت تعادل فشار ثابت مي ماند (خاصيت ماكروسكوپي قابل مشاهده) و يا واكنش HI(g) 2 ® (g) ₂ I + (g) ₂ H كه در حالت تعادل رنگ ثابت مي ماند در كتاب آورده شود.

-   ابتدا فصل2 را با مثال هاي كاربردي تري آغاز مي كرد بهتر بود و مخصوصاَ منظره اي كه استفاده كرده نامانوس است .

-   در مورد تعادل گازها مثال هاي بسيار پيش پا افتاده آورده كه حتي دانش آموزان با تمسخر به فصل 2 با توجه به اين مثال ها مي نگرند.

-   با توجه به پيش بيني هاي سالهاي قبل كه بنا بود در فصل 2 ثابت حاصلضرب حلاليت نيز آورده شود چه خوب بود اين بحث نيز آورده مي شد زيرا خود اين بحث حالت خاصي از تعادل است.

-   اثر تغيير غلظت را بسيار مناسب بررسي كرده و جابجايي واكنش تعادلي را با توجه به مقدار خوب بيان كرده اما اثر تغيير دما و كاتاليزگر را خوب بحث نكرده است.

-   چه خوب بود چند مساله كاربردي و چالش انگيز را در بحث تعادل مي آورد و چند مثال كاربردي بهتر در زندگي در خصوص تعادل را نيز در ادامه بحث فصل 2 مي آورد.

-   با توجه به 4 ساعتي بودن درس شيمي 1 پيش دانشگاهي به نظر مي رسد  از نظر زماني اين بحث به همراه بحث فصل (1) (سينتيك) كفاف نداده و معلمين وقت اضافه مي آورند كه خود به اعتبار شيمي در دوره پيش دانشگاهي لطمه وارد مي سازد.

-   صفحه 45 بيشتر بدانيد اولين خط پاراگراف سوم اشتباه است در اين قسمت گفته شده است به كمك اين نمودار مي توان توضيح داد كه چرا گاز NO به عنوان يك آلاينده مطرح است؟

-   صفحه 56 بعد از واكنش حل شدن HCl در آب در خلال اين واكنش قبل از همه مولكول ها واژه تقريباً نوشته شود صحيح تر است .

-         صفحه ی 48عكس حاشيه عكس يك بچه ي خارجي است بهتر بود عكس يك بچه ي ايراني را مي آوردند.

-   صفحه 51 مدل آرنيوس به نظريه ي اسيد و باز آرينوس تبديل شود چون آرنيوس مدل ارائه نداد بلكه يك نظريه ايراد كرد كه به نام خود وي نظريه آرنيوس نام گرفت.

-   در صفحه 72 بحث نمك ها خوب توضيح داده نشده است جا دارد كه حداقل دو صفحه كامل مطلب در اين مورد جهت اطلاع اوليه ي محصلين همراه بحث هيدروليز و انواع نمك ها ( كم محلول – نامحلول – محلول) عنوان مي شد سپس 4 دسته نمك ها ي مورد بحث را عنوان مي كرد.

-   صفحه 55 در قسمت بيشتر بدانید در حقيقت مطلب اساسي نظريه ي لوئيس در مورد اسيدها و بازهاست و جزء درس باشد بهتر است .

-   صفحه 57 دررابطه يK اول بايد براي Kعلامت خاص گذاشته شود مثلاً * K يا غيره كه با ثابت تعادل اشتباه نشود.

-         صفحه 60 خود را بيازماييد بايد شامل تعدادي مساله باشد يك مساله جوابگو نيست.

-   صفحه 64 در بيشتر بدانيد با توجه به اينكه فنول فتالئين يك اسيد 2 پروتوني است تعادل مربوط به اين شناساگر به صورت زير تصحيح شود

HB + HPh^-   ®  -B + H₂Ph

Ph^2-+HB ® -B + Hph^-

-صفحه 66 حاشیه شکل بالا pH محلول 1/0 مولار03/0نشان میدهدولی محاسبه نشان میدهدکه1=pH میباشد.

- در رابطه با خود را بیازمایید صفحه 49 و 50 ، چون اکثر سؤالات به کل بخش سوم مربوط می‌شود، بیش‌تر دانش‌آموزان با مفاهیم سؤال ناآشنا بوده و اظهار بی اطلاعی می‌نمایند. لذا بهتر است در طرح سؤالات صحیح و غلط یک تصحیح کامل صورت گیرد و به جای آن‌ها سؤالاتی مطرح شود که دانش آموز در مورد آن سابقه ذهنی داشته باشد. یا آنکه حذف شود

- در قسمت مربوط به سرگذشت اسیدها و بازها به نظر می‌آید مباحث مربوط به گفته‌های لاوازیه و دیوی، ارتباطی با مبحث اسیدها و بازها ندارد، زیرا در قسمت‌های بعدی دانش‌آموز با توجه به روش علمی دانشمندان، تعریف اسید و باز را فرا می‌گیرد.

- در صفحه 51 بهتر است این جمله ذکر شود: «اغلب اکسیدهای نافلزی اسید آرنیوس به شمار می‌آیند». زیرا همان‌طور که می‌دانیم اکسیدهایی مثل CO و NO و ... خنثی هستند. در ص 52 نیز به نظر می‌آید که جمله باید به صورت «اغلب اکسید فلزها باز آرنیوس به شمار می‌آیند» اصلاح شود.

- در صفحه 57 در پاراگراف آخر باید جمله به صورت «در غلظت‌های یکسان، هرچه مقدار pK_a کوچک‌تر باشد، ....» اصلاح شود.

 - در جدول1 صفحه 58 نام یون NO₂^- به اشتباه نیترات نوشته شده است.

- در حاشیه  صفحه 59 H₃O⁺(aq) به اشتباه H₂O⁺(aq) درج شده است.

- در قسمت ب خود را بیازمایید ص 58 هیپو برمو اسید به اشتباه هیپو برو اسید نوشته شده است.

- در  صفحه 61 در مورد کار انجام شده توسط سورن‌سن توضیح کافی و گویا نیست.

- در صفحه 61 خط هفتم عبارت pH به اشتباه PH درج شده است.

- در شکل2 صفحه 61 برای اکثر بچه‌ها سؤال است که خون‌گیری از کدام قسمت بدن صورت می‌گیرد. بنابراین شکل دیگری درج شود. مثل کیسه خون نه تزریق آن

- در بیش‌تر بدانید صفحه 73 در مورد عدد E و شماره سمت راست توضیح کافی داده شود.

در صفحه 74 در مورد نقش نمک در محلول‌های بافری هیچ صحبتی نشده است، که به نظر می‌رسد توضیح در مورد آن ضروری است.

در صفحه 75 در سؤال 3، 76/4 = pK_a به اشتباه 76/4 = K_a نوشته شده است.

- به نظر می‌آید نامگذاری آلفا- آمینو اسید در ص 78 یک نامگذاری قدیمی است، و بهتر است از قواعد آیوپاک استفاده شود.

- در صفحه 79 در انتهای پاراگراف دوم، تعریف مطرح شده برای نقطه پایانی اشتباه است، زیرا این تعریف مربوط به نقطه هم ارزی می‌باشد که در صفحه 80 نیز به آن اشاره شده است و نقطه پایانی مربوط به تغییر رنگ شناساگر می‌باشد نه حجم لازم برای خنثی کردن محلول مجهول.

در صفحات 46 و 47 در مورد اثر دما در فرآيند هابر دماهاي به نسبت كمتر را اگر به صورت عددي بيان مي كرد بهتر بود.

-   در صفحه 34 براي تفسير ثابت تعادل اگر مرزبندي دقيق تري آورده شود  بهتر است يعني چه محدوده اي از مقدار عددي واكنش كامل است.

-    صفحه 7 كتاب در تمرين 2 ت داخل جدول به جاي [NO₂] مي بايست [O₂]  و به جاي  RNO₂ ، RO₂ مطرح شود تا نتيجه اي را كه كتاب از طرح اين تمرين به دنبال آن بوده يعني همان يكسان بودن سرعت واكنش نسبت به هر جز تقسيم بر صفر براي همه اجزاي واكنش حاصل شود زيرا در واكنش داده شده ضرايب استوكيومتري NO₂ و N₂O₅ يكسان است و سرعت نسبت به هر دو يكسان به دست مي آيد در حالي كه اگر O₂ و N₂O₅ انتخاب مي شد به دليل ضرايب متفاوت سرعت متفاوتي نسبت به آنها به دست مي آمد كه پس از تقسيم كردن بر ضرايبشان يكسان مي شدند.

-         صفحه 8 بهتر است به جاي حالت فيزيكي سطح تماس نوشته شود بهتر است.

-   در بخش دوم پويا بودن تعادل در هيچ جا اثبات نشده است در حاليكه مثال فيزيكي (ترميم بلور شكسته در داخل محلول اشباع) و يا شيميايي (اتم هاي نشاندار شده در واكنش شيمايي) به درك بهتر كمك مي كند.

-   صفحه 28 بايد غلظت طوري داده شود كه مقادير ثابت تعادل در هر دو نمودار دقيقاً مساوي به دست آيد تا دانش آموزان به نتيجه اي كه در قسمت هاي بعدي سوال خواسته شده برسند و در اين تمرين جاي قسمت ج و چ عوض شود.

-   در صفحه 14 سطر پنجم جمله اين مقدار انرژي فعالسازي صرف چه عملي مي شود بهتر است پس از تدريس نظريه حالت گذار مطرح شود .

-   صفحه 27 خودرا بیازمایید 3 شكل داده شده براي واكنش B(g) ® A(g) به گونه اي است كه در كادر آخر كه ميان گونه هاي A و B تعادل برقار شده است تعداد گلوله هاي آبي و قرمز برابر است و ممكن است اين تصور پيش آيد كه هنگام برقراري تعادل غلظت هاي مواد بايد باهم برابر باشد اگر شكل ها به گونه اي باشد كه تعداد گونه ها ثابت بماند بهتر است ( بدون تساوي تعداد A و B)

-   صفحه 36 فكر كنيد قسمت (پ) – تعادل در حال برقرار شدن است مربوط به همه ي شكل هاست به جز شكل 3 و 4 و بهتر است اصلاح شود يا به صورت جمله ي (تعادل در ميانه قرار دارد) نوشته شود.

-         صفحه 40 – سوال (ب) بايد به صورت غلظت كدام گونه ها افزايش يافته است نوشته شود.

-   صفحه 40 سوال (پ) براي دانش آموزان ابهام دارد صورت سوال تغييركند . بهتر است در جدول رديف مولهاي اضافه شده گنجانده شود.

-   صفحه 44 – سوال 2 (ب) سوال نامفهوم است با افزايش دما و با مخلوط تعادلي به چه شكلي در مي آيد ؟ اگر عدد و رقم داده شده بهتر است و تصميم گيري براي پاسخ به آن بهتر خواهد بود يا نوشته شود در سيستم تعادلي جديد مواد شركت كننده از لحاظ تعداد چه تغييري مي كند؟

-   صفحه 45 سوال 3 تعادل به گونه اي است كه در جهت رفت    دارد و براي دانش آموز اين سوال پيش مي آيد كه واكنش برگشت شرايط مساعدي ندارد و نبايد انجام شود در هر صورت مثال جالبي نيست و اگر به صورت  B(g) « A(g) 2 نوشته شود مشكل برطرف مي گردد يا اينكه در  جدول جاي A و B عوض شود.

- در صفحه 48 در شروع بحث مقايسه زوجهاي سايه و روشن ، سرما و گرما با فلز و نافلز و يا اكسايش و كاهش تناسب ندارد چون در زوجهاي اول بود ويا نبود يك عامل تضاد به بار مي آورد در اولي بود ونبود نور و در دومي بود نبود انرژي اما در فلز يا نا فلز خاصيتهاي متفاوتي كه جداگانه بستگي به ماهيت دارد باعث آن مي شود و بود يا نبود چيزي نيست .

- صفحه 49 خود را بيازماييد 6- كلمه نيز اضافه مي باشد .

- صفحه 49 خود را بيازماييد 12- بهتر است بجاي نوشيدن از تزريق مواد اسپري يا بازي گفتگو شود چون در خوردن ممكن است نتوان به راحتي فهماند كه خاصيت غذا دقيقاً به خون منتقل شده است .

- صفحه 51 حاشيه پائين در قبل از عدد آورده شود نه بعد.

- صفحه 52 بهتر است قبل از پارگراف چهارم  (موضوع خنثي شدن) به معرفي مدل لوري- برونستد پرداخته شود . آنگاه خنثي شدن مربوط به هر دو مدل است بيان گردد تامجبور نباشيم در سطر آخر بياوريد كه اكنون واكنش اصلي خنثي شدن را دوباره در نظر بگيريم.

- صفحه 55 در ادامه فكر كنيد دو صفحه قبل بهتر است واكنش برگشت را هم نوشته آنگاه واكنش تعادلي را نوشته و آنها را با خطوطي ربط داده بعد قسمت پاياني فكركنيد 3  را بياوريم .

- صفحه 58 جدول 1 ترتيب قدرت اسيدي اشتباه است . بهتر است مقدارعددی K_a  وK_b  در جدول آورده شود.

- صفحه ی59 بهتر است ثابت یونش آب قبل از اسيدهاي قوي و ضعيف آورده شود تابرمبناي آن اسيدهاي قوي توضيح داده شود چون با معرفي K   آب بهتر  مي توان K_{a  و} pK_a  را جا انداخت .

-جا  دارد بحث بازقوي وضعيف نيز آورده شود و سپس بحث pH  مطرح و در ضمن هنوز باز قوي و ضعيف گفته نشده در جدول صفحه 58 باز قوي وضعيف بيان شده است .

- صفحه 57- بهتر است در پاراگراف آخر عبارت «شكل 1. در جدول 1 » دور از هم نوشته شوند مثلاً آن را در پايان جمله اول پاراگراف آخر بياوريد .

صفحه ی 57در حاشيه اين صفحه سطر چهارم در تایپ، جاي 2 در lg²₁₀  مناسب نيست بايد عدد 2 در راستاي 3/0 بيايد.

-صفحه 59- اگر بجاي pK_a  در اسيدهاي چند پروتونه K_a  بيايد بهتر است تا دانش آموز با رابطه مستقيم كه ساده تر است موضوع را درك كند.

-صفحه 60- پاراگراف سوم كلمه پرسشي چرا به دو موضوع برمي گردد الف- چرا H3O⁺ و OH^-  برابرند و ب چرا مقدار هر كدام ^7-10 است لذا بايد چرا بعد از كلمه مساوي آورده شود .

-   بهتر است ثابت بودن غلظت H₂O  را در حاشيه يا متن تا حدودي مشخص كنيم . مثلاً محاسبه كنيد غلظت آب خالص mol/L 5/55 است  وكاهش و افزايش مقداري از آن به اين عدد اثري ندارد .

- صفحه 61- بهتر است اشاره اي به pH محلولهاي با غلظت بيشتر از 1mol/L نيز شود .

- صفحه 61- در خود را بيازمائيد بهتر است براي آموزش اوليه از اعداد روند تري مانند ^4-10و 2 در دو مسئله استفاده كنيم تا دانش آموز درگير محاسبات رياضي نشود آنگاه در تمرينات بعد از اين گونه اعداد استفاده نمائيم .

- صفحه 64- در سطر اول بيشتر بدانيد بهتر است بجاي اسيدها ، اسيد نوشته شود.

- صفحه 66- حاشيه زير شكل متانوئيك اسيد در سطر سوم بعد ازمورچه كاما و بعد از  وارد بدن شده ولازم است .

- صفحه 66 در قسمت همچون دانشمندان زير دو فرمول گسترده كلمه گروه اي به گروه تبديل شود .

- صفحه 67 ستون باز مزدوج جدول مربوط جادارتر كشيده شود .

-صفحه 73 در سطر آخر و سطر اول صفحه بعد بهتر است به اسيد وباز سازنده نمك بافر اشاره شود .

- صفحه 76 سطر آخر حاشيه بالايي بايد كنيد به مي كنيد تبديل شود.

- صفحه 77 در زير نويس شكل 6 سطرآخر ، بايد كلمه باشند به جاي باشد آورده شود.

- صفحه 77 در فكر كنيد اين صفحه چگونه مبهم است و نشان نمي دهد مكانيسم چگونه است يا شرايط چگونه است .

- صفحه 84 سطر 10- بايد نوشته شود : يك اتم برابر تعداد الكترون هايي است كه يون آن اتم براي …

- صفحه 85 سطر 14 قسمت ج- بايد نوشته شود تعداد الكترون هاي والانس نسبت داده شده را از تعداد الكترون هاي لايه ي والانس اتم ياد شده كم كنيد . و شماره گروه حذف شود. زيرا دانش آموزان در سال دوم شماره گروه را براساس روش جديد آيوپاك كه گروه 3 را گروه 13 در نظر مي گيرند ياد گرفته اند .

صفحه 95- سطر 5 به بعد تا فكر كنيد حذف شود زيرا با نوشتن عبارت ثابت تعادل به نظر مي رسد براي ثابت ماندن K  بايد  غلظت يونهاي Fe²⁺  در هر دو طرف برابر باشد ونادرست است زيرا اين تعادل در سطح تيغه بين الكترون هاي به وجود آمده و يونهاي در تماس با آن برقرار شده است  و ثابت تعادل با اين روش براي آن نادرست است .

بنابراين پس از نوشتن نيم واكنش تعادلي : ولت 41/0- =Fe(s) E  Fe²⁺(aq)+2e^-Û  مي توان مطالب را به صورت زير ادامه داد.

با توجه به اصل لوشاتليه هرگاه غلظت Fe²⁺(aq)  افزايش يابد تعادل به سمت راست پيش مي رود و پتانسيل كاهش ، افزايش مي يابد و با كاهش غلظت Fe²⁺(aq)  تعادل از راست به چپ جابه جا مي شود و پتانسيل كاهش كمتر مي شود در نتيجه نيم سلول با غلظت كمتر تمايل به اكسايش ودادن الكترون دارد. و فكر كنيد در ادامه مطالب آورده شود در صفحه 95 شماره 4 فكر كنيد بايد يون فلز به صورتMⁿ⁺  نوشته شود زيرا باريون و تعداد الكترون ها در رابطه محاسبه E  واكنش در اينجا بايد برابر باشند.

شكل صفحه 107 به جاي تيغه روي در آند بايد تيغه ي مس ناخالص نوشته شود.

-   صفحه 26 پس از توضیح ثابت ماندن غلظت ها در حالت تعادل اشاره به ثابت ماندن خواص ماکروسکوپی مفید می باشد چون از این مفهوم می توان در قسمت های بعدی مثلاً اثر دما بر حالت  تعادل و تغییر رنگ استفاده نمود.

-   صفحه 28 در نمودار 1 زمان حالت تعادل برای همه موارد یکسان نیست بعلاوه در فکر کنید این صفحه برای بیان مفهوم ثابت تعادل از یک آزمایش در دو حالت مختلف این واکنش استفاده شده است (واکنش های رفت و برگشت ) و سپس از نتایج این دو حالت که در واقع دو تعادل مختلف می باشند نتیجه گیری شده است در حالیکه بهتر بود برای یک تعادل نتایج چند آزمایش مختلف در دمای ثابت بررسی می شد .

-   صفحه 29 ضرورت دارد علاوه بر معکوس نمودن واکنش و اثر آن بر مقدار K حالت های دیگر را با تغییر ضرایب استوکیومتری بررسی نموده تا دانش آموز بداند تغییر ضرایب مولی چه تغییراتی در مقدار ثابت تعادل به وجود می آورد از طرفی در کتاب برای واکنش N₂+O₂«2NO در صفحه 35 و در صفحه 45 (بیشتر بدانید ) مقدار K را با ضرایب مولی متفاوت آورده است .

-    صفحات  34 و 35 بهتر است در بحث تفسیر ثابت تعادل تقسیم بندی واکنش براساس ثابت تعادل به جای کیفی به کمی تغییر کند یعنی برای هر نوع واکنش یک میزان از K در نظر گرفته شود .

-         صفحه 36 سئوالات موجود با جملات بهتری بیان شود و واژه تعادل از این سئوال ها برداشته شود .

-   وابستگی K به دما و فشار ضمن آوردن مثال هایی بررسی گردد و اشاره به اینکه با تغییر دما سایر عوامل هم تغییر می کنند ضروری به نظر می رسد و در قالب مثال این موضوع روشن شود.

-         صفحه 75 سوال4منظورازاین محلول، محلول بافر شماره 3 میباشد.

- در توضيح زير جدول 1 در صفحه 58،‌ به نظر مي‌رسد جملات بيان شده داراي تناقض هستند:

الف) «اسيدهاي قویتر از H₃O⁺ به طور كامل درآب يونيده مي‌شوند» در حالي كه اين گونه نيست. چون يونش اسيدها در آب تعادلي است. و بهتر است اين جمله آورده شود: «اين گونه اسيدها تقريباَ به طور كامل در آب يونيده مي‌شوند.»

ب) هم‌چنين نوشته شده است كه «قدرت اسيدهاي قوي‌تر از H₃O⁺ در محلول آبي يكسان است و قابل مقايسه نيست» در حالي كه چون pK_a متفاوت دارند، پس از لحاظ قدرت نيز متفاوت هستند. بهتر است گفته شود كه «قدرت اين گونه اسيدها در محلول آبي تقريباَ يكسان است.»

- به نظر مي‌رسد، بيش‌تر بدانيد صفحه 75 با مبحث اسيد و باز هيچ گونه ارتباطي ندارد و بهتر بود در بخش دوم (تعادل) به آن اشاره مي‌شد.

1-   در صفحه 76 گروه عاملي استري درست نمايش داده نشده است و بهتر بود به صورت زير نمايش داده مي‌شد:

R── C  ── O  ──    R'

O

║

2-   در پاراگراف آخر صفحه 76 ابتداي خط چهارم فعل مي‌يابند به مي‌شوند تصحيح شود.

3-   در نمودار سنجش حجمي اسيد و باز در صفحه 80، pH محلول اسيد در ابتدا از عدد 1 شروع شده است. در حالي كه غلظت محلول اسيد در سؤال، 05/0 مولار مي‌باشد. كه با اين حساب pH آن حدود 3/1 است.

-         صفحه 94 جدول پتانسیل الکترودی  داده نشده است.

-          

 

با تشکر ازهمکاری عزیزان در استانهای

همدان – خراسان شمالی  - خراسان رضوی – کرمان – اصفهان – یزد- فارس